![]()
Thủ tướng Phạm Minh Chính tới dự chương trình đối thoại với thanh niên chiều 24/3 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, dự chương trình Đối thoại.
Cùng dự Đối thoại có Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh; Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Phạm Tất Thắng, Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đỗ Trọng Hưng; Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam Bùi Quang Huy; đại biểu, đại diện lãnh đạo các Ban Đảng, lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể Trung ương; lãnh đạo các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Trung ương Đoàn TNCS HCM, Trung ương Hội LHTN Việt Nam, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, cùng 300 đại biểu thanh niên, đại diện cho hơn 20 triệu thanh niên cả nước.
![]()
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu khai mạc chương trình Đối thoại - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu khai mạc Chương trình: Năm 2024 ghi nhận sự phát triển của KH&CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tạo nền tảng vững chắc cho nền kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ blockchain đã ứng dụng rộng rãi trên nhiều lĩnh vực, giúp nâng cao hiệu suất và tối ưu hóa quy trình làm việc. Chính phủ và doanh nghiệp đã đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa các nền tảng số vào quản lý và sản xuất dịch vụ, góp phần nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống. Hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo được mở rộng, thu hút sự tham gia của nhiều tài năng trẻ với các ý tưởng đột phá. Những thành tựu này góp phần tạo động lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.
Chương trình đối thoại hôm nay rất có ý nghĩa để Thủ tướng Chính phủ lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của thanh niên trong học tập, lập nghiệp và khát vọng vươn lên làm chủ KH&CN để phát triển đất nước. Đồng thời thể hiện tình cảm, trách nhiệm, sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước, cá nhân Thủ tướng Chính phủ với thanh niên, nhằm phát huy hơn nữa tinh thần xung kích, sáng tạo của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhận thức sâu sắc và đầy đủ về vai trò và trách nhiệm của thanh niên, Đảng ta luôn dành cho thanh niên sự quan tâm đặc biệt, mong muốn xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, có bản lĩnh, trí tuệ, hoài bão lớn, tinh thần dấn thân không ngại khó khăn và không ngừng sáng tạo, trở thành lực lượng kế thừa sự nghiệp vẻ vang của Đảng và dân tộc. Điều đó được thể hiện đầy đủ trong các nghị quyết, chỉ thị của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước. Qua đó tác động sâu sắc, tích cực hiệu quả vào sự phát triển của thanh niên, nhất là trong bối cảnh xây dựng xã hội số, công dân số, phát triển kinh tế số
Buổi đối thoại với chủ đề "Thanh niên Việt Nam tiên phong phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", tôi đề nghị các bạn thanh niên hãy mạnh dạn đưa ra những ý tưởng sáng tạo, kinh nghiệm và những đóng góp có giá trị để Chính phủ các bộ, ngành có thể tiếp thu, nghiên cứu và xây dựng chính sách phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thanh niên phát triển.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tặng hoa chúc mừng Ban Bí thư Trung ương Đoàn nhân dịp kỷ niệm 94 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Trước khi Đối thoại, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tặng hoa chúc mừng Ban Bí thư Trung ương Đoàn nhân dịp kỷ niệm 94 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Mở đầu đối thoại, Thủ tướng Phạm Minh Chính thay mặt Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước chúc các bạn thanh niên luôn mạnh khỏe, tràn đầy hạnh phúc và thành công, thành công hơn nữa.

Chủ tịch Câu lạc bộ Xúc tiến thương mại trên nền tảng số (EPC) Bùi Thế Quyền đặt câu hỏi về giải pháp của Chính phủ để số doanh nghiệp Việt Nam đạt tiêu chí Doanh nghiệp khoa học, công nghệ và số doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tăng gấp 2 lần - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Chủ tịch Câu lạc bộ Xúc tiến thương mại trên nền tảng số (EPC) Bùi Thế Quyền: Là một doanh nhân trẻ, tôi mong muốn được Thủ tướng Chính phủ chia sẻ các giải pháp của Chính phủ để số doanh nghiệp Việt Nam đạt tiêu chí Doanh nghiệp khoa học, công nghệ và số doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tăng gấp 2 lần so với năm 2020 mà Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đề ra?
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương: Hiện nay, trong bản đồ về ĐMST và KHCN, theo đánh giá chỉ số đổi mới sáng tạo 2024, Việt Nam so với 2023 đã tăng 2 bậc, lên vị trí 44, như vậy có tiến bộ nhất định. So sánh với các nước cùng trình độ và có mức thu nhập trung bình thấp, nước ta đứng thứ 2 sau Ấn Độ; trong ASEAN, Việt Nam đứng thứ 4, sau Singapore, Malaysia, Thái Lan.
Qua đó cho thấy nền tảng, cơ hội cũng như điều kiện để Việt Nam thúc đẩy gia tăng nhanh số lượng DN ĐMST cũng như DN do thanh niên có thể đảm nhiệm là hoàn toàn có thể.
Chính vì thế, tiếp thu và triển khai các văn bản chỉ đạo cũng như các chương trình, chiến lược phát triển ở Việt Nam, chúng tôi thấy, có một số giải pháp mang tính nền tảng để chúng ta tăng nhanh số lượng này và cốt lõi nhất chính là thanh niên thực sự tham gia vào quá trình này.
Giải pháp thứ nhất là hoàn thiện thể chế. Theo quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, đây là giải pháp đột phá của đột phá và hiện nay, công tác hoàn thiện thể chế đang diễn ra mạnh mẽ, rất nhiều luật đang được nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện theo định hướng lớn hiện nay là đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57 cũng như định hướng tăng trưởng 8% trong năm nay và 2 con số trong giai đoạn tiếp theo. Hoàn thiện thể chế đối với DN ĐMST sẽ mang tính cởi trói, khích lệ với các DN này.
Thứ hai là giải pháp về hạ tầng: Tăng cường đầu tư đối với hạt tầng CNTT, KHCN, chuyển đổi số.
Đột phá về hạ tầng hiện nay cũng như sắp tới vẫn là đột phá hết sức quan trọng của nền kinh tế. Đầu tư hạ tầng sẽ thông qua nhiều kênh khác nhau, trong đó, kênh đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước là kênh chủ đạo. Tuy nhiên, qua chỉ đạo của Thủ tướng, chúng tôi cũng đang nghiên cứu phương thức đầu tư mới để tăng nhanh hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng dùng chung thông qua phương thức hợp tác công tư, như đầu tư công quản trị tư…
Trong tháng 5 này, dự kiến sẽ trình sửa đổi Luật Đầu tư PPP cũng như các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương trả lời câu hỏi của đại biểu thanh niên - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thứ ba, đặc biệt quan trọng, là giải pháp về nguồn nhân lực. Chúng tôi đánh giá rất cao nguồn nhân lực trẻ, thanh niên hiện nay trong lĩnh vực KHCN, ĐMST…
Đào tạo nguồn nhân lực có 3 trụ cột chính là hợp tác đào tạo nguồn nhân lực, thu hút nhân tài, thu hút những người đã thành danh từ nước ngoài về làm việc để lan tỏa kinh nghiệm và kiến thức; đào tạo trong nước; và kết hợp với DN để đào tạo lao động có kỹ năng, kỹ thuật để sử dụng ngay. Hiện các trường đại học đã có chương trình đào tạo lớn, mạnh mẽ trong đào tạo nhân lực KHCN, ĐMST.
Thứ tư, thúc đẩy, khuyến khích ĐMST trong khu vực DN. Đây là khu vực có tiềm năng, nguồn lực lớn để đầu tư cho KHCN.
Nghị quyết 193 của Quốc hội đã cho phép về nguồn lực đối với các DN đầu tư vào KHCN được khấu trừ trước thuế. Đây là điểm khuyến khích rất lớn đối với DN. Tới đây, sẽ tăng nguồn lực đầu tư cho KHCN, qua đó, tạo cơ hội cho DN có thanh niên khởi nghiệp tham gia vào quá trình này.
Cuối cùng là tạo môi trường. Ở đây, Chính phủ đã có chương trình, chiến lược khuyến khích, xây dựng các môi trường, tạo cơ hội cho DN khởi nghiệp sáng tạo, đặc biệt là vườn ươm, trung tâm R&D, trung tâm ĐMST để tạo môi trường tốt cho thanh niên hoạt động trong khu vực này,
Một điểm hết sức quan trọng là chính sách khuyến khích để tạo đầu ra cho DN khởi nghiệp là sản phẩm của DN được ưu tiên, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tham gia thương mại hóa…

TS. Hoàng Anh Đức, Đại học RMIT, nêu câu hỏi về cơ chế, chính sách gì mang tính đột phá để có thể gia tăng nhiều hơn nữa sinh viên và lực lượng có trình độ sau đại học theo học các lĩnh vực toán học, vật lý, sinh học, hóa học, kỹ thuật và công nghệ then chốt - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
TS. Hoàng Anh Đức, Đại học RMIT: Hiện nay, sinh viên và lực lượng có trình độ sau đại học theo học các lĩnh vực toán học, vật lý, sinh học, hóa học, kỹ thuật và công nghệ then chốt chưa nhiều. Trong khi đó, đây là nhóm đối tượng và lĩnh vực quan trọng để tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Xin được hỏi Chính phủ đã và sẽ có những cơ chế, chính sách gì mang tính đột phá để có thể gia tăng nhiều hơn nữa đối tượng này theo học các lĩnh vực trên?
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn: Câu hỏi của bạn Hoàng Anh Đức là mối quan tâm rất xác đáng.
Nói đến phát triển đất nước thì cần rất nhiều nhóm nhân lực và chúng ta phải khẳng định, mỗi nhóm nhân lực có một vai trò riêng, đều có đóng góp rất quan trọng. Những khối ngành trong lĩnh vực như sư phạm, y dược, quốc phòng, an ninh, luật, quản trị kinh doanh, tài chính… đều có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Tuy nhiên, ở một thời điểm chúng ta mong muốn phát triển nhanh và bền vững, thu hút các doanh nghiệp FDI cũng như các doanh nghiệp trong nước trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, kỹ thuật, đặc biệt kỹ thuật cao, thì yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực mà chúng ta hay gọi là STEM, bao gồm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, cần số lượng lớn hơn và đặc biệt là chất lượng cao hơn nữa mới có thể đáp ứng được sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Chúng ta cũng phải thấy chúng ta không phải quá thấp so với mức độ bình quân của các nước. Hiện nay, tỉ lệ nhập học của sinh viên tham gia vào các ngành học STEM và bậc đại học bình quân hằng năm từ 28-30%. Trong khi đó, tỉ lệ này ở một số nước như ở Hàn Quốc 35%, Đức là 39%, Phần Lan 36%. Tỉ lệ của chúng ta không kém quá nhiều so với các nước có công nghiệp và kỹ thuật phát triển, nhất là trong bối cảnh chúng ta có một trăm triệu dân. Tỉ lệ 30% trong số trong học sinh nhập học đại học hằng năm là 600.000 không phải quá nhỏ.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nhanh và mạnh của đất nước, con số này cần phải tăng mạnh hơn nữa.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Trong năm 2024, tỉ lệ học sinh nhập học của khối ngành STEM bậc đại học đã gia tăng đáng kể. Trong số hơn 600.000 sinh viên nhập học, đã có hơn 200.000 sinh viên khối ngành STEM. Như vậy, tăng 10% so với năm trước đó.
Như vậy, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đã có tác động định hướng rất quan trọng đối với học sinh, người học. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang khuyến khích học sinh theo học ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và Toán. Đặc biệt với môn toán, học sinh của chúng ta không thua kém so với các nước trên thế giới. Đội tuyển thi Olympic Toán quốc tế của chúng ta thường xuyên đứng trong Top 10 các quốc gia có kết quả tốt nhất trên toàn thế giới. Với số lượng học sinh vào học bậc phổ thông các trường chuyên và vào đại học như vậy, chúng ta có thể tin tưởng rằng nguồn nhân lực chất lượng cao thuộc lĩnh vực STEM trong tương lai sẽ gia tăng nhanh và mạnh, cả về chất lượng. Trong chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo của Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành cách đây vài tháng, chúng ta đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng quy mô đào tạo bậc đại học có thể đạt đến 1 triệu sinh viên theo học khối ngành STEM. Và khi con số này được công bố, các quốc gia trên thế giới, nhất là các quốc gia ít dân số, có nhiều bình luận tích cực.
Trên cơ sở đó, khối học viên theo học ngành STEM bậc sau đại học năm 2024, tỉ lệ bậc thạc sĩ tăng tới 34% và bậc tiến sĩ tăng 33%, với tổng số trên 600 nghiên cứu sinh đã theo học và chuẩn bị luận văn tiến sĩ.
Riêng với khối ngành sư phạm thì tổng số nghiên cứu sinh làm trong lĩnh vực STEM đã tăng lên con số 350 nghiên cứu sinh theo học tiến sĩ.
Tôi nói những con số này để chúng ta thấy rằng, hiện tại số lượng nhân lực trong lĩnh vực STEM còn phát triển mạnh và đầy triển vọng. Thủ tướng Chính phủ cũng đang giao cho ngành giáo dục và đào tạo chuẩn bị đề án đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để phá triển các lĩnh vực công nghệ cao, trong đó rất nhiều chính sách sẽ được đưa ra để động viên, khuyến khích các bạn trẻ tham gia học các lĩnh vực này, bao gồm những chính sách hỗ trợ học bổng cho người học, các chế độ khuyến khích cũng như các chế độ thu hút các chuyên gia ở nước ngoài vào làm việc. Và đặc biệt quan trọng là sẽ có định hướng đầu tư phát triển các trường đại học bởi phải có môi trường đại học tiên tiến thì chúng ta mới có thể tạo ra cả số lượng và chất lượng.
Bên cạnh đó, rất nhiều trường đại học ngoài công lập đã nắm bắt được xu thế phát triển của thế giới, định hướng của Việt Nam và nhiều trường đã đầu tư phòng thí nghiệm, tăng cường tuyển sinh, mời các chuyên gia. Chúng ta đang tập trung cao độ, ưu tiên cho lĩnh vực phát triển về nhân lực, có thể nói triển vọng phía trước đầy lạc quan.

Thiếu tá Đặng Văn Thắng, Trưởng ban Thanh niên Công an TPHCM nêu câu hỏi tại Đối thoại - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thiếu tá Đặng Văn Thắng, Trưởng ban Thanh niên Công an TPHCM: Triển khai Nghị quyết 57, thực hiện chỉ đạo của Trung ương Đoàn, lãnh đạo Bộ Công an, tuổi trẻ Việt Nam nói chung và tuổi trẻ lực lượng vũ trang nói riêng đã cụ thể hóa với những công trình, phần việc thanh niên về ứng dụng chuyển đổi số. Trong cuộc đối thoại ngày hôm nay, rất mong Thủ tướng chia sẻ thêm những giải pháp chiến lược của Việt Nam trong việc đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học và phát triển khoa học công nghệ với các quốc gia có sự phát triển về khoa học công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số trong các lĩnh vực như: Trí tuệ nhân tạo, năng lượng nguyên tử, bán dẫn… và một số lĩnh vực công nghệ khác!
Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn: Tôi rất vui khi được Thủ tướng Chính phủ chỉ thị tham gia cuộc đối thoại ngày hôm nay. Ba câu hỏi đầu tiên thể hiện được trí tuệ, bản lĩnh, sự quan tâm rất lớn của thế hệ thanh niên đối với khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo. Đây chính là lực lượng nòng cốt hiện thực hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị ban hành về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Điểm thứ hai tôi muốn chia sẻ với các bạn, chúng ta đang sống trong cuộc cách mạng công nghiệp không phải chỉ là lần thứ tư mà là cuộc cách mạng diễn ra trên toàn cầu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tất cả những lĩnh vực này đang diễn ra trên thế giới, không có biên giới và lan tỏa đến mọi quốc gia.Vấn đề là các quốc gia đó, con người của từng quốc gia nắm bắt cơ hội này như thế nào và dùng để phát triển đất nước như thế nào.
Khi chúng tôi tham gia các đoàn lãnh đạo cấp cao, hay cá nhân tôi đi thăm và làm việc với các nước đều thấy được sự quan tâm rất lớn và đánh giá rất cao của bạn bè quốc tế đối với lực lượng trẻ của chúng ta tham gia vào công cuộc đổi mới cũng như cách mạng công nghiệp, khoa học công nghệ đang diễn ra trên thế giới. Tôi thấy rất tự hào. Thực tế, qua các cuộc tiếp xúc, làm việc của Thủ tướng, của Tổng Bí thư và các đồng chí lãnh đạo chủ chốt với cộng đồng người Việt ở nước ngoài, trong đó bao giờ cũng tiếp xúc với lực lượng trí thức kiều bào trẻ khoa học công nghệ và thấy tiềm năng to lớn của thế hệ thanh niên của chúng ta đóng góp vào cuộc cách mạng này.

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chia sẻ về giải pháp chiến lược của Việt Nam trong việc đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học và phát triển khoa học công nghệ với các quốc gia - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động để thực hiện Nghị quyết 57, trong đó có cả nội dung về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bộ Ngoại giao coi ngoại giao khoa học công nghệ là nòng cốt trong ngoại giao kinh tế, phục vụ phát triển kinh tế của đất nước trong kỷ nguyên mới với 3 thành tố chính.
Thứ nhất, cùng với các bộ ngành xây dựng mạng lưới đối tác toàn cầu. Đến nay chúng ta đã có văn bản hợp tác với trên 100 đối tác song phương trên thế giới, tham gia vào trên 100 tổ chức quốc tế, các tổ chức, cơ quan nghiên cứu khoa học quốc tế, ký hàng trăm thỏa thuận hợp tác về khoa học công nghệ. Gần đây nhất, trong các dịp lãnh đạo cấp cao Việt Nam thăm các nước, một trong những nội dung rất quan trọng là chúng ta nâng tầm quan hệ với các đối tác quan trọng. Trong nâng tầm quan hệ, xây dựng đối tác chiến lược toàn diện, nội dung về hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là điểm nhấn. Ví dụ, trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Australia, New Zealand, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc chúng ta đều có nội dung hợp tác trong lĩnh vực này. Điều này tạo ra không gian mới cho thế hệ trẻ của chúng ta tham gia hợp tác cùng thế hệ trẻ các nước cũng như các nhà khoa học các nước để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và công cuộc cuộc cách mạng khoa học công nghệ ở trong nước.
Thứ hai, trong thời gian vừa qua, việc chúng ta tiến hành ngoại giao khoa học công nghệ để thu hút các tập đoàn lớn về khoa học công nghệ lớn trên thế giới vào làm việc tại Việt Nam là thành công. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, của các cấp các ngành, vừa qua rất nhiều tập đoàn lớn đã đặt trụ sở tại Việt Nam hoặc coi Việt Nam là quê hương thứ hai của họ. Trong triển khai thúc đẩy khoa học công nghệ, nhất là lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo… tôi rất ấn tượng với cuộc gặp của Thủ tướng với ngài Jensen Huang, Chủ tịch của Tập đoàn NVIDIA khi Tập đoàn này quyết định lập trụ sở hợp tác với Chính phủ chúng ta cũng như hợp tác với Vin Group về trí tuệ nhân tạo. Ông ấy có nói thế này: Việt Nam có một đội ngũ rất tiềm năng về khoa học, bán dẫn và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Nguồn lực này cần phải được đào tạo và nguồn lực này phải được giữ ở Việt Nam để phát triển trí tuệ nhân tạo của Việt Nam thì các bạn mới tiến kịp và vượt thế giới được. Nếu chúng ta vẫn còn tư duy là học tập, đào tạo xong thì đi làm việc tại các nước, điều đó tốt nhưng về lâu dài phải phục vụ cho Việt Nam bằng trí tuệ, bằng dữ liệu của Việt Nam để xây dựng trí tuệ nhân tạo. Điều này cũng mở ra cơ hội rất lớn cho các bạn sinh viên, thanh niên Việt Nam tham gia, trong đó có cả đổi mới sáng tạo.
Cuối cùng, chúng ta kết nối đội ngũ trí thức, thanh niên của chúng ta với trí thức kiều bào, các nhà khoa học của chúng ta ở nước ngoài. Đây cũng là nội dung rất tốt. Tôi cũng rất ấn tượng với sự phát triển nhanh, mạnh của đội ngũ trí thức kiều bào của chúng ta ở nước ngoài. Chúng tôi gặp gỡ rất nhiều trí thức kiều bào rất trẻ, chỉ mới 28 và 29 tuổi nhưng đã làm chủ các chương trình khoa học công nghệ rất lớn tại Nhật Bản, Australia, Hoa Kỳ…
Hiện nay, Thủ tướng đã giao cho Bộ Tài chính làm việc kết nối này. Tôi cho rằng tới đây sẽ mở ra cơ hội rất lớn để chúng ta kết nối thường xuyên trong và ngoài nước. Cuối cùng, trên cơ sở đó, chúng tôi mong muốn các bạn trẻ, đội ngũ tri thức tiếp tục chủ động trau dồi kiến thức, mở rộng tầm nhìn, tăng cường kết nối với các đối tác bên ngoài để chúng ta vươn mình trong kỷ nguyên mới, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Làm rõ thêm ba câu đầu tiên, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: Muốn phát triển doanh nghiệp mạnh hơn, nhiều hơn, trước hết phải phát triển hệ sinh thái cho các doanh nghiệp phát triển, với một số nội dung quan trọng. Theo đó, thực hiện 3 đột phá chiến lược:
Thứ nhất, thể chế phải thông thoáng, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm khâu trung gian, phân cấp, phân quyền, làm sao để đăng ký doanh nghiệp đơn giản, chi phí tuân thủ giảm đi.
Thứ hai, phát triển hạ tầng chiến lược vừa tạo không gian phát triển mới, vừa tạo giá trị gia tăng mới của đất đai, tạo các khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ, du lịch mới; đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng khoa học công nghệ, hạ tầng năng lượng… Tất cả điều này giúp giảm chi phí đầu vào, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm và tạo nhu cầu phát triển doanh nghiệp.
Thứ ba, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng suất lao động, thích ứng với các ngành mới nổi như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế tri thức…
Ngoài ra, chúng ta đang xây dựng đề án phát triển kinh tế tư nhân với quan điểm kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất trong phát triển kinh tế; cởi trói cho doanh nghiệp tư nhân để phát triển; cùng với cơ chế, chính sách thì phải luật hóa.
Với câu hỏi thứ hai, Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận, chúng ta chưa phát triển toàn diện các ngành, lĩnh vực khoa học, trong đó các ngành khoa học cơ bản chưa phát triển đúng yêu cầu phát triển đất nước và xu thế phát triển của thời đại. Do đó, ta phải có cơ chế, chính sách ưu tiên, như chính sách vinh danh, chính sách học bổng để các sinh viên, nghiên cứu sinh theo đuổi đam mê. Tương tự như vậy với các lĩnh vực nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, thể dục thể thao, văn hóa, công nghiệp giải trí. Tinh thần là tạo thuận lợi nhất cho mỗi người theo đuổi đam mê, hoài bão, thế mạnh của mình. Đồng thời, đào tạo đội ngũ giáo viên với tinh thần nhà trường là nền tảng, thầy cô là động lực, học sinh – sinh viên là trung tâm. Nếu tôi có đam mê với khoa học cơ bản nhưng tôi có khó khăn thì tôi rất dễ chuyển sang học các lĩnh vực khác.
Về câu hỏi liên quan đến hợp tác quốc tế, Thủ tướng cho biết, chúng ta đang thúc đẩy hội nhập sâu rộng, thực chất, hiệu quả, trong đó có khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ví dụ, chúng ta kêu gọi, thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với các cơ chế, chính sách phù hợp thì bao giờ cũng đề nghị phải đầu tư vốn, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, xây dựng hạ tầng, nâng cao năng lực quản trị… Chúng ta cũng đề nghị các nước cấp học bổng cho học sinh, sinh viên Việt Nam; xây dựng mạng lưới khoa học công nghệ. Tóm lại là chúng ta làm rất nhiều biện pháp để thúc đẩy hội nhập và chúng ta đang làm rất tích cực.
Thủ tướng cũng đề nghị các đại biểu chia sẻ những cảm xúc, ấn tượng, những băn khoăn, trăn trở, những hiến kế về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số của đất nước.
Theo Thủ tướng, Đảng, Nhà nước ta có 2 mục tiêu lớn là giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Việt Nam vừa tăng 8 hạng trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới, xếp thứ 46 toàn cầu, là mức cao nhất từ trước tới nay và cao thứ hai ở Đông Nam Á.

Đại biểu Đào Anh Tuấn, Bí thư Đoàn thanh niên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nêu vấn đề tại Đối thoại - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Đào Anh Tuấn, Bí thư Đoàn thanh niên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Đối với sự phát triển của Việt Nam, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, thực hiện chuyển đổi số trong môi trường làm việc của các cơ quan trong hệ thống chính trị rất quan trọng. Mong Thủ tướng Chính phủ có thể chia sẻ giải pháp, lộ trình của Việt Nam để đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số, bảo đảm liên thông, đồng bộ, an toàn.
Thứ hai, mong Thủ tướng và các đồng chí lãnh đạo chia sẻ về những giải pháp đặc thù để thu hút, tuyển dụng, giữ chân nhân lực về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số làm việc trong các cơ quan của hệ thống chính trị.

TS. Lê Kim Hùng, Trưởng Bộ môn Truyền thông, Khoa Mạng máy tính và Truyền thông, Trường Đại học CNTT, Đại học Quốc gia TPHCM - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
TS. Lê Kim Hùng, Trưởng Bộ môn Truyền thông, Khoa Mạng máy tính và Truyền thông, Trường Đại học CNTT, Đại học Quốc gia TPHCM: Hiện nay, với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, tình hình tội phạm và công tác phòng, chống tội phạm đã có rất nhiều thay đổi. Xin Thủ tướng chia sẻ những định hướng giải pháp lớn để thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển hướng công tác phòng, chống tội phạm từ thủ công truyền thống sang hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ.
Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an: Thứ nhất, tôi xin trao đổi về lĩnh vực hiện nay Bộ Công an đang được Thủ tướng Chính phủ giao theo chức năng, nhiệm vụ của Bộ, liên quan đến giải pháp phòng, chống tội phạm công nghệ cao.
Sự phát triển của khoa học công nghệ, ứng dụng vào tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế-xã hội, phát triển văn hóa, hiện đang rất nhanh chóng và chúng ta phải thích ứng với tình hình phát triển đó. Tình hình tội phạm và các vi phạm pháp luật, công tác phòng, chống tội phạm cũng có rất nhiều thay đổi.
Tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày gia tăng, phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm trong hoạt động phạm tội của mình, quy mô trên cả nước, xuyên biên giới. Do vậy, tội phạm mang tính ẩn danh cao, có tổ chức mà như không có tổ chức, đứng chân ở địa bàn nước ngoài nhưng lại tổ chức các hành vi phạm tội vào trong nước. Đáng lo ngại nhất là hành vi tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến và liên quan đến trí tuệ nhân tạo, liên quan đến công nghệ AI, công nghệ mới và đặc biệt là tội phạm tài chính qua mạng. Đây là một vấn đề, thách thức rất lớn đối với công tác phòng, chống tội phạm.
Trước diễn biến tình hình tội phạm thì có các giải pháp gì? Chúng tôi là cơ quan chuyên trách trong công tác đấu tranh và phòng, chống tội phạm. Chúng tôi nhanh chóng chuyển từ truyền thống sang hiện tại và trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng công an ứng dụng KHCN để đấu tranh với tội phạm trong tình hình hiện nay. Chúng tôi tiếp tục triển khai mạnh mẽ giải pháp này trong thời gian tới với mấy định hướng sau:
Thứ nhất là hiện đại hóa lực lượng phòng, chống tội phạm mà đầu tiên là hiện đại về con người trên tinh thần "người trước, súng sau". Nguồn lực của đất nước còn hạn chế, tội phạm thì luôn sử dụng những hoạt động mang tính ẩn danh cao, sử dụng công nghệ. Đầu tiên phải hiện đại con người, mục tiêu là hiện đại tư duy đấu tranh phòng, chống tội phạm. Chúng tôi đào tạo, bồi dưỡng kiến thức để đủ năng lực ứng dụng KHCN trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trả lời các câu hỏi về phòng chống tội phạm công nghệ cao - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Định hướng thứ hai là phải nhận diện được tội phạm công nghệ thì mới chủ động được trong công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các phương thức, thủ đoạn mới, để có giải phóng phòng ngừa, đấu tranh kịp thời, hiệu quả được. Chúng tôi có phương trâm không được đi sau tội phạm. Do vậy tất cả phải chủ động nhận diện, chủ động trước và không đi sau tội phạm.
Đồng thời, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về các phương thức, thủ đoạn của tội phạm để tự bảo vệ mình, tự phòng ngừa và tham gia có hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Việc tuyên truyền này rất quan trọng. Nếu như mỗi đoàn viên thanh niên ở đây làm tốt công tác tuyên truyền từ nhận diện tội phạm, tuyên truyền cho những người thân, cộng đồng của mình ý thức, cảnh giác được những thủ đoạn này thì rất hiệu quả.
Định hướng thứ ba là lực lượng công an nhân dân ứng dụng mạnh mẽ KHCN trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Chúng tôi xây dựng những phầm mềm, ứng dụng trong điều tra xử lý tội phạm và tố giác tội phạm. Bây giờ tố giác tội phạm có thể sử dụng trên ứng dụng VNeID trong Đề án 06 của Bộ Công an để chúng tôi tiếp nhận tất cả các tin báo tố giác tội phạm. Đồng thời chúng tôi khai thác thành tựu của chuyển đổi số quốc gia để phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm như làm sạch dữ liệu thuê bao di động, không có sim rác thì công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm rất hiệu quả. Rồi chúng tôi làm sạch các tài khoản ngân hàng, đồng thời đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt. Tất cả dịch vụ công trực tuyến là không tiếp xúc trực tiếp, thanh toán không dùng tiền mặt. Chỗ này cũng liên quan đến vấn đề chuyển đổi số của đại biểu Học viện Chính trị quốc gia.
Giải pháp thứ tư là phải tăng cường hợp tác quốc tế. Tại các diễn đàn đa phương hiện nay liên quan đến các cơ quan thông tin pháp luật của nước khác, hợp tác về phòng, chống tội phạm công nghệ cao là không có khoảng cách trong cơ chế ASEANPOL, INTERPOL. Cùng với hợp tác quốc tế, trao đổi thông tin, xác minh, điều tra chung, truy nã tội phạm và thu hồi tài sản. Đó là mục tiêu cao nhất.
Giải pháp thứ năm là hoàn thiện khung khổ pháp lý hữu hiệu cho đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao để xử lý hiệu quả sự điều chỉnh phương thức thủ đoạn mới của tội phạm. Chúng tôi sẽ chủ trì và được Thủ tướng Chính phủ giao hoàn thiện khung khổ pháp lý này, và mong các bạn trẻ thanh niên đóng góp để chúng ta hoàn thiện khung khổ pháp lý phòng chống hiệu quả tội phạm công nghệ.
Liên quan đến câu hỏi thứ nhất, Bộ Công an cũng được Thủ tướng Chính phủ giao thực hiện Đề án 06. Mục tiêu của chúng tôi là phấn đấu năm 2025, trên 60% thanh thiếu niên được tiếp cận các hoạt động để nâng cao năng lực số và 50% sử dụng được dịch vụ công trực tuyến, 70% thanh niên sử dụng tài khoản thanh toán điện tử. Chúng tôi lại đặt vấn đề này đối với thanh niên vì thanh niên được đào tạo bài bản. Do vậy, từng cơ quan, từng bộ ngành, địa phương phải sớm sửa đổi các quy trình cho phép sử dụng tất cả các loại giấy tờ tích hợp trên các tài khoản định danh điện tử có giá trị tương đương như giấy tờ theo quy định của Luật Giao dịch điện tử. Không ai khác là chúng ta phải chủ động, từng bộ, ban ngành, từng cơ quan phải thực hiện ngay. Chúng ta phải sử dụng mã định danh cá nhân để quy trình quản lý tập trung thống nhất.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác chỉ đạo điều hành trong cơ quan, trong nội bộ các ban ngành. Xây dựng và triển khai ứng dụng các hệ thống như hội nghị trực tuyến, các hội thảo sử dụng ứng dụng tiếp nhận thông tin, văn bản điều hành. Chính thanh niên chúng ta phải đi đầu trong việc này.
Đồng thời Bộ Công an giao cho đơn vị nghiệp vụ đưa các thông tin cần thiết lên VNeID và phải ứng dụng tiện ích của VNeID vào tất cả các hoạt động, sinh hoạt.
Muốn chuyển đổi số được thì từng nơi chúng ta phải có dữ liệu, mà có được dữ liệu thì chúng ta phải làm giàu, làm sạch dữ liệu và dữ liệu phải chất lượng. Các dữ liệu này được liên thông với nhau thì mới chuyển đổi số ở các cơ quan bộ, ban ngành và chúng ta mới chuyển đổi số quốc gia.
Vấn đề nữa là phải đảm bảo an ninh, an toàn cho các hoạt động này. Đảm bảo an ninh, an toàn là từng cá nhân phải đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống, từng cá nhân phải có ý thức. Để đảm bảo an toàn dữ liệu thì không ai hơn khác là chính mỗi cá nhân và chính các bạn trẻ, thanh niên phải hướng dẫn, tuyên truyền, vận động để cùng bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình. Từ dữ liệu cá nhân của mình để bảo vệ dữ liệu các cơ quan, ứng dụng của mình và phải có kết nối liên thông để chúng ta tạo ra chuyển đổi số trong từng cơ quan, đơn vị, cùng chuyển đổi số quốc gia.

PGS. TS Đào Việt Hằng, Giảng viên ĐH Y Hà Nội, Chủ nhiệm Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, nêu câu hỏi về cơ chế, chính sách nào cho phép và khuyến khích các tổ chức nghiên cứu, các nhà khoa học được tham gia thiết lập, điều hành các doanh nghiệp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
PGS. TS Đào Việt Hằng, Giảng viên ĐH Y Hà Nội, Chủ nhiệm Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu: Xin được hỏi Thủ tướng và đại diện các bộ, ngành: Hiện tại có những cơ chế, chính sách nào cho phép và khuyến khích các tổ chức nghiên cứu, các nhà khoa học được tham gia thiết lập, điều hành các doanh nghiệp dựa vào chính các kết quả nghiên cứu của mình? Những nhà khoa học trẻ như chúng tôi rất mong muốn các sản phẩm của mình có thể đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà: Thứ nhất, về giải pháp, lộ trình của Việt Nam để đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số, có 6 giải pháp như sau:
1. Nâng cao nhận thức, đột phá về đổi mới tư duy, xác định quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, quy định trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; xây dựng, ban hành Đề án đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ chuyển đổi số của cơ quan trong hệ thống chính trị, người đứng đầu và cán bộ, công chức, viên chức.
2. Hoàn thiện thể chế: Rà soát các quy định pháp luật để tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn phục vụ hoạt động phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
3. Tăng cường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
4. Xây dựng đề án phát triển trọng dụng nhân tài và nhân lực chất lượng cao để có thể đáp ứng được yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
5. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia bảo đảm an toàn thông tin như Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Công an vừa nêu.
6. Nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức để có thể đủ trình độ, năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số vào các hoạt động của hệ thống cơ quan chính trị.
Về lộ trình thực hiện, đến năm 2030, 100% các cơ quan nhà nước thực hiện chỉ đạo điều hành quản trị nội bộ trên môi trường điện tử. Lộ trình này đã được nêu trong Nghị quyết 03 về chương trình hành động của Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thứ hai, về chính sách đặc thù để thu hút, tuyển dụng và giữ chân nhân lực khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong các cơ quan của hệ thống chính trị, năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 899 phê duyệt Chiến lược quốc gia thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.
Tháng 12/2024, Chính phủ ban hành Nghị định 179 quy định về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Nghị định này thay thế cho Nghị định 140 và đã tạo ra hành lang pháp lý để thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và cán bộ khoa học trẻ vào làm việc ở các khu vực công thông qua 5 chính sách:
Một là tuyển dụng đặc cách. Hai là hỗ trợ tài chính. Ba là đào tạo chuyên sâu. Bốn là trang bị điều kiện làm việc hiện đại. Năm là đặc biệt ưu tiên đãi ngộ cho các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, người Việt Nam ở nước ngoài và cả chuyên gia nước ngoài nhằm tận dụng toàn bộ dịch vụ phát triển đất nước.
Theo đó, từ năm 2018 đến năm 2024, chúng ta đã có 706 sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và cán bộ khoa học trẻ được thu hút, tuyển dụng vào làm việc tại các cơ quan, tổ chức. Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành hai đề án lớn liên quan đến phát triển nguồn nhân lực cho chuyển đổi số quốc gia:
Thứ nhất là đề án nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng về phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030.
Thứ hai là đề án kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực quản lý nhà nước và thực thi pháp luật về chuyển đổi số từ Trung ương đến địa phương đến năm 2025 và cũng định hướng đến năm 2030.
Hai Đề án này đã xác định các nhiệm vụ, giải pháp để phát triển nguồn nhân lực cho chuyển đổi số quốc gia và cũng là cơ sở để các bộ, ngành, các địa phương bố trí đủ biên chế để triển khai công tác chuyển đổi số.
Hiện nay, Chính phủ đang giao cho Bộ Nội vụ nghiên cứu xây dựng quy định về chế độ, chính sách đối với người làm công tác chuyên trách về chuyển đổi số an toàn, an ninh mạng để thu hút, tuyển dụng và giữ chân nhân lực về khoa học, công nghệ chuyển đổi số trong các cơ quan của hệ thống chính trị. Nghị định này đang được xin ý kiến các bộ, ngành và các địa phương.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định: Câu hỏi của bạn Đào Việt Hằng thể hiện khát khao của thanh niên, của tri thức trẻ Việt Nam trong việc biến tri thức của mình, sau khi nghiên cứu khoa học, thành năng lực đổi mới sáng tạo, qua đó cống hiến cho sự phát triển đất nước. Điều này nhằm tạo ra những sản phẩm, dịch vụ mới đưa ra thị trường, đồng thời tạo ra những giá trị gia tăng. Đây là một nguyện vọng rất chính đáng.
Nghị quyết 57 đã đặt ra một mục tiêu quan trọng: Gỡ bỏ các rào cản, giải phóng năng lực, tháo gỡ nhiều vướng mắc để đưa tất cả nguồn lực và sức sáng tạo từ khu vực nghiên cứu chuyển hóa thành năng lực đổi mới tại các doanh nghiệp.
Trong Nghị quyết 57, lần đầu tiên chúng ta xây dựng một cơ chế cho phép và khuyến khích các tổ chức nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc khu vực công lập tham gia điều hành doanh nghiệp dựa trên kết quả nghiên cứu của họ. Trên tinh thần của Nghị quyết 57, ngay từ đầu tháng 3, Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo các bộ, ban, ngành thể chế hóa chủ trương này của Đảng. Nội dung được cụ thể hóa trong Nghị quyết 193 về việc thử nghiệm các chính sách đột phá nhằm phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết đã được trình Quốc hội để ban hành, trong đó đặc biệt chú trọng đến chính sách đột phá cho phép các cơ sở công lập thực hiện những bước đi mới:
Một là, được phép sử dụng tài sản công, tài sản, trí tuệ và tiền từ các quỹ để thành lập, tham gia hoạt động hoặc góp vốn vào doanh nghiệp. Điều này không phải là mới trên thế giới. Ở nhiều quốc gia, khi doanh nghiệp được thành lập từ các cơ sở nghiên cứu, trường đại học cùng với đối tác bên ngoài, người ta gọi đó là "doanh nghiệp khởi nguồn" (spin-off). Nguồn vốn chủ yếu của các doanh nghiệp này là tài sản trí tuệ từ các cơ sở nghiên cứu.
Hai là cho phép xác định giá trị tài sản để tham gia góp vốn vào doanh nghiệp, đồng thời quy định rõ ràng về việc định giá tài sản.
Ba là quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục phê duyệt đề án thành lập và tham gia góp vốn vào doanh nghiệp. Đồng thời, cho phép viên chức tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp do cơ sở công lập thành lập hoặc tham gia thành lập, góp vốn.
Bốn là quy định quyền và trách nhiệm của người cử viên chức cũng như của chính viên chức tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp.
Như vậy, từ nay, các cơ sở công lập có quyền tham gia góp vốn và thành lập doanh nghiệp. Viên chức trong các cơ sở này cũng được phép tham gia điều hành doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là những người sáng tạo ra tri thức sẽ có cơ hội trực tiếp đưa tri thức đó vào doanh nghiệp để biến thành sản phẩm, dịch vụ. Đây là quá trình hợp tác vô cùng quan trọng. Bởi lẽ, giữa kết quả nghiên cứu công nghệ và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường thường xuất hiện một giai đoạn được gọi là "thung lũng chết" – tức là có nhiều ý tưởng khả thi về mặt khoa học nhưng lại không khả thi về mặt thị trường. Đây chính là lúc cần sự kết hợp giữa những người có chuyên môn khoa học và những người có năng lực kinh doanh. Sự kết hợp này sẽ tạo ra một sản phẩm vừa khả thi về mặt công nghệ, vừa khả thi trên thị trường, đồng thời có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, đặc biệt là giá trị gia tăng lớn. Đó chính là biểu hiện của năng lực đổi mới sáng tạo. Để phát huy năng lực này, theo tinh thần Nghị quyết 57 và việc thử nghiệm chính sách trong Nghị quyết 193, Chính phủ đang kiến tạo một hệ sinh thái và môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp này hoạt động. Điều này không chỉ dừng lại ở việc cho phép thành lập doanh nghiệp mà còn bao gồm quá trình hỗ trợ, như cung cấp các ưu đãi về vốn và thu nhập cho doanh nghiệp.
Ở đây, tôi xin nhấn mạnh rằng, ngoài cơ chế trước đây cho phép doanh nghiệp sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ để đầu tư, lần này Chính phủ và Quốc hội đã quy định rằng tất cả các doanh nghiệp, khi đầu tư vào nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, kể cả đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, sẽ được khấu trừ chi phí đó trong phần chi phí chịu thuế, với mức khấu trừ lên đến 150%. Như vậy, chính sách này sẽ công bằng và hài hòa hơn so với giai đoạn trước, khi chỉ có doanh nghiệp lớn mới đủ nguồn lực tài chính và doanh thu để lập quỹ phát triển khoa học công nghệ. Từ nay, doanh nghiệp ở mọi quy mô đều có thể đầu tư cho khoa học công nghệ và được hưởng khấu trừ thuế.
Ngoài ra, các yếu tố khác như quỹ đầu tư mạo hiểm, hệ thống hạ tầng khoa học công nghệ – đặc biệt là việc phát triển các phòng thí nghiệm – sẽ được quan tâm và đầu tư trong thời gian tới, trong 5 đến 10 năm với tổng chi từ 20-25% ngân sách dành cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của quốc gia. Chúng tôi tin rằng, với việc mở cửa cho các đơn vị sự nghiệp công lập cùng đội ngũ viên chức tham gia thành lập, điều hành và biến tri thức sáng tạo của mình thành năng lực đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp – tạo ra sản phẩm mới, dịch vụ mới – sẽ mở ra một cánh cửa để các nhà khoa học, đặc biệt là tri thức trẻ, tham gia trực tiếp vào mục tiêu cuối cùng là phát triển đất nước.

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao đổi, làm rõ thêm nội dung mà các đại biểu nêu ra - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Làm rõ thêm nội dung cho các câu hỏi, Thủ tướng Phạm Minh Chính khái quát thành một số từ khóa.
Thứ nhất là "thể chế". Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Nghị quyết 193 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Từ khóa thứ hai là "huy động nguồn lực". Chúng ta có rất nhiều cơ chế như hợp tác công tư, nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp, nguồn lực của doanh nghiệp, nguồn lực của người nghiên cứu để thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Về bố trí nguồn lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năm nay, ngân sách nhà nước bố trí khoảng 3% cho lĩnh vực này, tăng 1% so với trước khi ban hành Nghị quyết 57 và sang năm sẽ bố trí khoảng 5% ngân sách nhà nước. Nguồn lực nhà nước mang tính dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực ngoài nhà nước.
Từ khóa thứ ba là "an ninh, an toàn". Vừa thúc đẩy phát triển vừa bảo đảm an ninh, an toàn là hai mặt song song của một quá trình, thì mới phát huy được khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Đặc biệt, sử dụng công nghệ số phải an toàn về dữ liệu cá nhân, không bị tấn công, không bị đánh cắp, không bị lừa đảo.
Từ khóa thứ tư là "nhân lực". Phải có cơ chế, chính sách để đào tạo, phát huy, giữ chân nhân lực chất lượng cao, chúng ta đang làm tích cực với việc sửa đổi, hoàn thiện các luật liên quan.
Riêng về an ninh mạng, chúng ta đã có các cơ quan chuyên môn, hiệp hội và mỗi người phải tự bảo vệ chính mình. Lực lượng an ninh mạng của Việt Nam rất tinh nhuệ, đội đại diện Việt Nam đã giành ngôi vô địch về bảo mật an ninh mạng toàn cầu năm thứ hai liên tiếp và chúng ta sẽ tiếp tục nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả.

Các đại biểu thanh niên tham dự Đối thoại - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
PGS.TS Đào Việt Hằng, Chủ nhiệm Mạng lưới Tri thức trẻ Việt Nam toàn cầu: Tôi xin phép được hiến kế, hy vọng được Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo các ban, bộ, ngành cân nhắc và xem xét. Mô hình Mạng lưới Tri thức trẻ Việt Nam toàn cầu - sáng kiến của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - trong những năm qua là một kênh giúp kết nối các trí thức, nhà khoa học trẻ trong và ngoài nước. Khi tiến hành các hoạt động giao lưu, trao đổi về KH&CN, đối thoại giữa thanh niên nghiên cứu khoa học ở trong và ngoài nước, chúng tôi nhận thấy đã mở rộng được công tác liên ngành, nhưng đồng thời tạo ra kênh để thu hút các bạn trẻ làm nghiên cứu khoa học ở nước ngoài, đưa các cơ hội mới về cho các nhà nghiên cứu khoa học ở trong nước, từ đó xây dựng các dự án hợp tác. Mặc dù Mạng lưới của chúng tôi còn trẻ nhưng đã xây dựng được những viên gạch đầu tiên giúp tạo ra kênh để các nhà nghiên cứu khoa học trẻ trong nước vươn ra biển lớn; đồng thời đưa các nhà nghiên cứu từ nước ngoài quay trở về đóng góp cho quê hương. Tôi mong muốn những sáng kiến ở những diễn đàn trao đổi như vậy sẽ tiếp tục được phát huy, tiếng nói của thanh niên thực sự sẽ được lắng nghe và trở thành những sáng kiến thiết thực.
Một vấn đề nữa mà tôi rất tâm đắc là làm thế nào vừa phát triển KH&CN nhưng vừa bảo đảm được an toàn thông tin mạng, bảo đảm được dữ liệu. Đưa AI vào xét nghiệm, vào các chương trình đào tạo của các trường đại học, các viện nghiên cứu hoặc đưa vào các hoạt động thanh niên của chính các cơ sở Đoàn, các cơ sở của Hiệp hội Thanh niên sẽ là cách để hướng các bạn trẻ tiếp cận công nghệ thông tin một cách có trách nhiệm, có ý thức hơn.
TS. Hoàng Anh Đức (Đại học RMIT): Buổi đối thoại hôm nay rất ý nghĩa, không những được Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo các bộ, ngành lắng nghe từ thanh niên, mà còn là dịp để đại diện các bạn thanh niên từ nhiều lĩnh vực, nhiều ngành nghề có thể nghe được những chia sẻ, giải đáp từ Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo các bộ, ngành.
Ở khía cạnh những người làm trong lĩnh vực khoa học và giáo dục, tôi mạnh dạn đề xuất thêm một ý là bên cạnh câu chuyện đối thoại, xin Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cân nhắc thành lập Ban Cố vấn Thanh niên liên quan đến việc phát triển khoa học, công nghệ và giáo dục. Nếu được như vậy thì Mạng lưới Tri thức trẻ Việt Nam toàn cầu sẵn sàng tham gia vào đội ngũ này.

TS. Phạm Huy Hiệu, Giám đốc Khoa học trường Đại học VinUni, nêu 3 kiến nghị với Thủ tướng tại Đối thoại - Ảnh: VGP/Nhật Bắc